ΣΧΟΛΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

Το Δημοτικό Σχολείο του Αρτεμώνα

Το Δημοτικό Σχολείο του Αρτεμώνα ιδρύθηκε και λειτούργησε το 1893 ως «δευτεροβάθμιο» Δημοτικό Σχολείο των αρρένων και ως «τριτοβάθμιο» Δημοτικό σχολείο των θηλέων. Τα δύο σχολεία, επειδή δεν υπήρχε διδακτήριο στεγάστηκαν σε τρία ανεξάρτητα ιδιωτικά οικήματα. Προηγουμένως στον Αρτεμώνα λειτουργούσε σε ιδιωτικό οίκημα μόνο το Παρθεναγωγείο από το 1883, ενώ τα αγόρια φοιτούσαν στο σχολείο του Αγίου Αρτεμίου. Επειδή όμως η απόσταση των διάφορων συνοικιών του Αρτεμώνα από το σχολείο του Αγ. Αρτεμίου, για παιδιά μάλιστα μικρής ηλικίας, θεωρούνταν μεγάλη και επειδή ο χείμαρρος των Γουρνιών το χειμώνα, πριν κατασκευαστεί το γεφύρι, καθιστούσε όχι μόνο δύσκολο αλλά και μερικές φορές επικίνδυνο το πέρασμα στους μικρούς μαθητές, πολλοί γονείς έστελναν τα παιδιά τους σε γραμματοδιδασκαλεία που λειτουργούσαν, κατά πληροφορία του Αντώνιου Σανάκη (Ατσονάριου) σε θεμωνιές στην περιοχή της Αγίας Άννας. Επίσης στην Κρούστα, στο σημερινό σπίτι του Κώστα Γεωργούλη δίδασκε η δασκάλα Κούλα.

Το σχετικό ιδρυτικό Β.Δ. λέει επί λέξει «Ιδρύομεν έν τω Δήμω Σίφνου εν Αρτεμώνι έν δευτεροβάθμιον δημοτικόν σχολείον των αρρένων και τριτοβάθμιον των θηλέων». Με το ιδρυτικό διάταγμα των σχολείων του Αρτεμώνα το κεντρικό Δημοτικό σχολείο των αρρένων της Απολλωνίας, λόγω μείωσης της μαθητικής δύναμης, υποβιβάστηκε από τριτάξιο σε διτάξιο και το Δημοτικό Σχολείο των θηλέων από διτάξιο σε μονοτάξιο. Προηγουμένως και στην Απολλωνία λειτουργούσε Παρθεναγωγείο σε ιδιωτικό οίκημα. Το Δημοτικό Σχολείο αρρένων ιδρύεται για πρώτη φορά στον Αρτεμώνα το 1893, ενώ το Δημοτικό Σχολείο των θηλέων ιδρύεται στη θέση του Παρθεναγωγείου που λειτουργούσε ήδη από το 1883 στεγαζόμενο σε ιδιωτικό οίκημα και καταργήθηκε με Β.Δ. το 1893, για να αντικατασταθεί από το Δημοτικό Σχολείο θηλέων.

Εξαιτίας της έλλειψης διδακτηρίου και πριν από την ενοποίηση των σχολείων αρρένων και θηλέων το 1929, ο αείμνηστος οφθαλμίατρος Δημήτριος Δημητριάδης δώρισε το σπίτι του για τη μνήμη της μονάκριβης εγγονής του και με σκοπό να γίνει παρθεναγωγείο. Επειδή όμως, αργότερα ικανοποιήθηκε η ανάγκη με την ενοποίηση των σχολείων και την ανέγερση νέων αιθουσών του σχολείου, με τροποποίηση της διαθήκης το σπίτι του Δημητριάδη έγινε κοινοτικός ξενώνας. Αρχικά, επειδή δεν υπήρχε διδακτήριο, το σχολείο στεγάστηκε με ενοίκιο στα σπίτια του «Αγωγιάτη», στο σημερινό φούρνο των αδελφών Κωστή και Νίκου Βενιού, του «Κούπερη», δίπλα στην Παναγιά της Άμμου, στο σημερινό σπίτι του Γιάννη Χρυσόγελου και του Ζαφείρη Τριανταφύλλου, στο σημερινό ζαχαροπλαστείο του Νίκου Γ. Θεοδώρου.

Της ίδρυσης του δημοτικού σχολείου του Αρτεμώνα, όπως αναφέρει ο Σίμος Σιμεωνίδης στα Σιφνιακά 1993, είχε προηγηθεί πριν από 50 χρόνια ανεπιτυχής προσπάθεια για την ίδρυση Δημοτικού Σχολείου από το Σίφνιο δημοδιδάσκαλο Κωνσταντίνο Μανδελένη. Το Μάρτιο του 1840 ο Μανδελένης, που ήταν διορισμένος δημοδιδάσκαλος στην Ανάφη (1835-1839), αναγκάστηκε να παραιτηθεί και να έρθει στη Σίφνο, επειδή στην Ανάφη δεν υπήρχε Ελληνικό Σχολείο για την εκπαίδευση των παιδιών του. Την εποχή εκείνη στον Αρτεμώνα λειτουργούσαν τέσσερα γραμματοδιδασκαλεία, τα οποία λόγω της ανεπάρκειας των δασκάλων, δεν ήταν σε θέση να εφαρμόσουν το επίσημο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Έτσι, ο Μανδελένης με αίτησή του προς τη Δημαρχία Σίφνου, πρότεινε, επειδή στο Σταυρί λειτουργούσε ήδη το δημοτικό σχολείο του Αγίου Αρτεμίου, να «συστήσει σχολείον ιδιαίτερον εις το χωρίον Αρτεμώνος» και ζήτησε τη συμπαράσταση του Δήμου. Ο τότε Δήμαρχος Σίφνου, Νικόλαος Χρυσόγελος, εισηγήθηκε τη χορήγηση της σχετικής άδειας, η οποία δόθηκε με την προτροπή της Γραμματείας (του Υπουργείου) να ενεργήσει έντονα ο Δήμαρχος για την κατάργηση των γραμματοδιδασκαλείων του Αρτεμώνα, «οίτινες, εν ω ήσαν και πριν ανωφελείς ήδη υπαρχόντων δύο τακτικών σχολείων (του Μανδελένη και του Αγίου Αρτεμίου) καθίστανται πλέον περιττοί και επιβλαβείς εις την πρόοδον της νεολαίας».

Με αυτές τις συνθήκες δημιουργήθηκε το πρώτο ιδιωτικό Δημοτικό Σχολείο στον Αρτεμώνα, στο οποίο η διοίκηση της Σύρου έσπευσε να χορηγήσει τα αναγκαία βιβλία για την εκπαίδευση των μαθητών. Όμως μετά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του σχολείου, επειδή δε βρέθηκε ευρύχωρο διδακτήριο, επειδή οι περισσότεροι μαθητές εξακολουθούσαν να φοιτούν στα τέσσερα γραμματοδιδασκαλεία και ένεκα αυτού τα έσοδα από τους λίγους μαθητές δεν επαρκούσαν για τη συντήρηση του δασκάλου και του σχολείου, ο Μανδελένης αναγκάστηκε να υποβάλει την παραίτηση του και να ζητήσει την κατάργηση του σχολείου του. Έτσι, το πρώτο δημόσιο Δημοτικό Σχολείο ιδρύθηκε στον Αρτεμώνα πενήντα χρόνια αργότερα. Μολονότι το Δημοτικό Σχολείο του Αρτεμώνα ιδρύθηκε το 1893, η ανέγερση του διδακτηρίου καθυστέρησε εξαιτίας, όπως αναφέρει ο άλλοτε διευθυντής του σχολείου κ. Γιώργος Πρόκος, στη «Συνοπτική Ιστορία του Δημοτικού Σχολείου Αρτεμώνα», αντιδράσεων που οφείλονταν σε κομματικές αντιζηλίες. Τελικά, με τη διαμεσολάβηση του βουλευτή Γεωργίου Κουλούρη, τον Ιανουάριο του 1907 προκηρύχτηκε μειοδοτικός διαγωνισμός «Περί της κατασκευής διτάξιου δημοτικού σχολείου αρρένων εις χωρίον Αρτεμώνα του Δήμου Σιφνίων» και τον Ιούλιο του ίδιου έτους θεμελιώθηκε. Πρόκειται για το σημερινό διδακτήριο που ανεγέρθηκε σε οικόπεδο που παραχωρήθηκε δωρεάν από τα αδέλφια Ζαφείρη και Κατίνα Τριανταφύλλου.

Τελευταία, επειδή οι δύο μεγάλες αίθουσες του διδακτηρίου δεν επαρκούσαν για τις στεγαστικές ανάγκες του σχολείου, δύο τάξεις του οποίου στεγάζονταν αποκομμένες διοικητικά και ψυχικά από το υπόλοιπο σχολείο σε ιδιόκτητη αίθουσα και το νηπιαγωγείο του Αρτεμώνα που ιδρύθηκε εν τω μεταξύ έμενε άστεγο, με ενέργειες του τότε διευθυντή του σχολείου Γεωργίου Πρόκου, μετά την αντικατάσταση της στέγης του κεντρικού διδακτηρίου (1969-1975), το 1979-1983 σε παράπλευρο χώρο που δώρισε ο κ. Νίκος Προβελέγγιος ανεγέρθηκε η νέα πτέρυγα του διδακτηρίου που στεγάζει σήμερα μία τάξη και το ένα τμήμα του Νηπιαγωγείου Αρτεμώνα. Τέλος το έτος 1995, με ενέργειες του τότε διευθυντή του σχολείου Βασιλείου Σιμέλλη, κατασκευάστηκε άλλη μία αίθουσα που στεγάζει σήμερα το δεύτερο τμήμα του Νηπιαγωγείου Αρτεμώνα.

Η κίνηση των μαθητών του σχολείου παρουσιάζει, σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει ο Γιώργος Πρόκος στη «Συνοπτική Ιστορία του Δημοτικού Σχολείου του Αρτεμώνα», αλλά και με μεταγενέστερα στοιχεία, την ακόλουθη εικόνα : Το σχολικό έτος 1897-1898 μόνο στο δημοτικό σχολείο αρρένων φοιτούσαν 96 αγόρια, ενώ το σχολικό έτος 1909-1910, οπότε για πρώτη φορά έχουμε στοιχεία και για τα κορίτσια, στο σχολείο φοιτούσαν 106 αγόρια και 94 κορίτσια, συνολικά 200 μαθητές και μαθήτριες. Κατά τα επόμενα 84 σχολικά έτη μέχρι το 1991-1992 στα 29 χρόνια στο σχολείο φοιτούσαν άνω των 200 μαθητές, στα άλλα 29 χρόνια άνω των 100 μέχρι και 199 μαθητές και στα 26 χρόνια κάτω των 100, ενώ από το σχολικό έτος 1973-1974 η μαθητική δύναμη δηλώνεται σταθερά με διψήφιο αριθμό. Τη μεγαλύτερη μαθητική δύναμη σημείωσε το σχολικό έτος 1921-1922 με 294 μαθητές, τη μικρότερη το σχολικό έτος 1979-1980 με 69 μαθητές, ενώ το σχολικό έτος 1992-1993 με 76 μαθητές και κατά το σχολικό έτος 1993-94 με 75 ήταν το μεγαλύτερο Δημοτικό Σχολείο της Σίφνου.

Την 1-9-1996 το Δημοτικό Σχολείο Αρτεμώνα συνενώθηκε με τα Δημοτικά Σχολεία Απολλωνίας και Καμαρών σε ένα 7/θέσιο Δημοτικό Σχολείο Σίφνου. Οι υπηρετούντες τότε δάσκαλοι Βασίλειος Σιμέλλης και Αικατερίνη Καμακάρη εντάχθηκαν στη δύναμη του νεοσύστατου Δημοτικού Σχολείου Σίφνου.

Διευθυντές του Δημοτικού Σχολείου Αρτεμώνα

  1. 1969-1985 Γεώργιος Πρόκος
  2. 1985-1992 Άννα Δεπάστα
  3. 1992-1996 Βασίλειος Σιμέλλης


Δάσκαλοι που υπηρέτησαν στο Δημοτικό Σχολείο Αρτεμώνα

  1. 1982-1983 Γεώργιος Πρόκος (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Άννα Δεπάστα (Α-Β)
  2. 1983-1984 Γεώργιος Πρόκος (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Άννα Δεπάστα (Α-Β)
  3. 1984-1985 Γεώργιος Πρόκος (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Άννα Δεπάστα (Α-Β)
  4. 1985-1986 Άννα Δεπάστα (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Χαράλαμπος Αραμπατζής (Α-Β)
  5. 1986-1987 Άννα Δεπάστα (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Αικατερίνη Καμακάρη (Α-Β)
  6. 1987-1988 Γεώργιος Πρόκος (Ε-ΣΤ) Mανταρλή Χριστίνα (Γ-Δ) και Άννα Δεπάστα (Α-Β)
  7. 1988-1989 Άννα Δεπάστα (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Αικατερίνη Καμακάρη (Α-Β)
  8. 1989-1990 Άννα Δεπάστα (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Αικατερίνη Καμακάρη (Α-Β)
  9. 1990-1991 Άννα Δεπάστα (Ε-ΣΤ) Βασίλειος Σιμέλλης (Γ-Δ) και Αικατερίνη Καμακάρη (Α-Β) και Καλλιρρόη Παπαδημητρίου (από 13-5-1991 έως 21-6-1991 σε αντικατάσταση της σε άδεια ευρισκομένης δασκάλας Αικατερίνης Καμακάρη)
  10. 1991-1992 Βασίλειος Σιμέλλης (Ε-ΣΤ) Σωτηρία Ψαλίδα (Γ-Δ) και Αικατερίνη Καμακάρη (επανήλθε το μήνα Μάιο μετά τη λήξη της άδειας της) Άννα Δεπάστα (Α-Β)
  11. 1992-1993 Δημήτριος Προύσαλης (Ε-ΣΤ) Αικατερίνη Καμακάρη (Γ-Δ) και Σιμέλλης Βασίλειος (Α-Β)
  12. 1993-1994 Αικατερίνη Καμακάρη (Ε-ΣΤ) Σιμέλλης Βασίλειος (Γ-Δ) Αγγελική Ταμπούρη (6/9/1993 έως 19/9/1993) και Κωνσταντίνα Δημητροπούλου (Α-Β)
  13. 1994-1995 Σιμέλλης Βασίλειος (Ε-ΣΤ) Ιουλιανή Μουστάκη (Γ-Δ) και Αικατερίνη Καμακάρη (Α-Β)
  14. 1995-1996 Σιμέλλης Βασίλειος (Ε-ΣΤ) Ελισάβετ Βλαμίδου (Γ-Δ) και Αικατερίνη Καμακάρη (Α-Β)

Μαθητικό δυναμικό Δημοτικού Σχολείου Αρτεμώνα

ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣΜΑΘΗΤΕΣ
1958-1959117
1959-1960100
1960-196175
1961-196273
1962-196373
1963-196481
1964-196593
1965-196695
1966-1967100
1967-1968111
1968-1969108
1969-1970101
1970-197186
1971-197292
1972-197396
1973-197472
1974-197581
1975-197684
1976-197791
ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣΜΑΘΗΤΕΣ
1977-197882
1978-197974
1979-198069
1980-198180
1981-198271
1982-198380
1983-198486
1984-198590
1985-198693
1986-198784
1987-198885
1988-198984
1989-199081
1990-199179
1991-199278
1992-199375
1993-199475
1994-199570
1995-199668
©2006-2017 - 12/Θέσιο Δημοτικό Σχολείο Σίφνου. Κείμενα: Νίκος Προμπονάς - Βασίλης Σιμέλλης. Κατασκευή Ιστοσελίδας: Φραγκίσκος Λεμονής.