Πολιτιστικα Στοιχεια

Σιφνέικα Πανηγύρια

Αν στην υπόλοιπη Ελλάδα τα παραδοσιακά πανηγύρια φθίνουν ελλείψει ενδιαφέροντος από τις νεότερες γενιές, στη Σίφνο συμβαίνει το αντίθετο: παραμένουν η κορυφαία κοινωνική εκδήλωση. Ίσως σ' αυτό να συντελεί το έθιμο του πανηγυρά, που τονώνει την ευγενή άμιλλα για το ποιος θα κάνει το καλύτερο πανηγύρι.

Κάθε χρόνο η εικόνα του Αγίου παραδίδεται σε όποιον εκδηλώσει ενδιαφέρον, τον πανηγυρά. Θα την κρατήσει όλο το χρόνο στο σπίτι του και θα την παραδώσει την ημέρα της γιορτής τού Αγίου στον επόμενο πανηγυρά. Τα καθήκοντά του είναι να ασπρίσει και να καθαρίσει την εκκλησία για το πανηγύρι, να τη σημαιοστολίσει, να τρίψει τα μανουάλια για να γυαλίσουν, να ετοιμάσει φαγητό για όλους και να φέρει όργανα. Όλ' αυτά με δικά του έξοδα. Αν το πανηγύρι είναι πολυέξοδο και δεν μπορεί να το αντέξει ένας, τότε αναλαμβάνουν πανηγυράδες περισσότεροι, το λεγόμενο «αδελφάτο». Σ' αυτή την περίπτωση, διαιρούνται οι μέρες του χρόνου διά του αριθμού των συμμετεχόντων στο αδελφάτο και έτσι προκύπτει πόσες μέρες δικαιούται να κρατήσει την εικόνα καθένας στο σπίτι του.

Κάθε χρόνο, περισσότερες από 300 εικόνες διακινούνται σε σπίτια ιδιωτών. Μόνο τρεις δεν επιδέχονται μετακίνησης από την εκκλησία τους, κι αυτό επειδή έχουν δείξει οι ίδιες ότι δεν επιθυμούν κάτι τέτοιο, είτε με τριξίματα είτε με άλλους τρόπους (θαύμα!) Πρόκειται για την εικόνα της Παναγίας της Γερανιοφόρας (από την ομώνυμη εκκλησία της Απολλωνίας), την Παναγία του Σωτήρα (επίσης από την Απολλωνία) και τον Άγιο Νικόλαο (από την εκκλησία της Παναγίας τα Γουρνιά του Πάνω Πεταλιού). Η εικόνα της Παναγίας της Χρυσοπηγής παραδίδεται μεν στον πανηγυρά, πλην όμως δεν παραμένει στο σπίτι του, αλλά στην ενορία στην οποία αυτός ανήκει.

Το πανηγύρι ξεκινάει με τη μεταφορά της εικόνας στην εκκλησία. Ακολουθεί εσπερινός, αρτοκλασία και μετά η «τράπεζα», δηλαδή συνεστίαση στην τραπεζαρία με τα μακρόστενα τραπέζια που υπάρχουν σε όλες τις εκκλησίες της Σίφνου. Το μενού περιλαμβάνει απαραιτήτως ρεβιθάδα, κρέας κοκκινιστό με πατάτες ή μακαρόνια με κιμά ή τυρί και άφθονο κρασί. Στη μέση του φαγητού, χτυπούν όλοι μαζί τα κουτάλια στα πιάτα φωνάζοντας «εβίβα του πανηγυρά!» και στο τέλος «εβίβα του μάγειρα!». Όταν ο κόσμος είναι πολύς, η «τράπεζα» ξαναστρώνεται μέχρι να φάνε όλοι.

Μετά το λόγο έχουν τα όργανα και ο χορός, μέχρι πρωίας. Η σιφνέικη ζυγιά (εδώ επικρατεί ο όρος τακίμια) αποτελείται από ένα βιολί κι ένα λαούτο. Επαγγελματίες τραγουδιστές δεν υπάρχουν, το ρόλο αυτόν αναλαμβάνουν οι ίδιοι οι πανηγυριστές.

Ο λαογράφος Αντώνης Τρούλλος, στο βιβλίο του Σιφνιώτικο πανηγύρι (έκδοση Α. Τρούλλου, β΄ έκδοση 1993), περιγράφει τι γίνεται όταν δεν υπάρχουν όργανα: «Χρησιμοποιούσαν τα "τούμπου -τούμπου", δύο χειροπιαστά ξύλα σαν γουδόχερα, που οι πιο επιδέξιοι και καλλίφωνοι τα χτυπούσαν ρυθμικά, συνήθως πάνω στο ξύλινο δάπεδο του κελιού, για να συνταιριάσουνε τους σκοπούς και ήχους του οποιουδήποτε σιφνιώτικου τραγουδιού.»


Πανηγύρι στη Σίφνο

Κάλαντα για τα Εξωκλήσια της Σίφνου

Τα θρησκευτικά κτίσματα της Σίφνου (1ο μέρος)

Τα θρησκευτικά κτίσματα της Σίφνου (2ο μέρος)


©2006-2017 - 12/Θέσιο Δημοτικό Σχολείο Σίφνου. Κείμενα: Νίκος Προμπονάς - Βασίλης Σιμέλλης. Κατασκευή Ιστοσελίδας: Φραγκίσκος Λεμονής.